130 Năm Dinh Thầy Thím

Dinh Thầy Thím trong hai cuộc kháng chiến

Làng Tam Tân nơi có Dinh Thầy Thím đựơc xem là vùng đất tụ nghĩa. Đó là chốn mai phục của phong trào “Tỵ địa”, nơi dừng chân của một số người trong phong trào Cần Vương, Đông Du ở các tỉnh phía Bắc vào đây tìm cơ hội, nơi ẩn trú của những người tù vượt ngục. Điều đó lý giải tại sao Tam Tân là nơi có Chi bộ Cộng sản đầu tiên của tỉnh Bình Thuận, nơi giành chính quyền đầu tiên của thị xã La Gi. Với truyền thống yêu nước nồng nàn, trong hai cuộc kháng chiến, mảnh đất Tam Tân trở thành địa bàn, căn cứ quan trọng của cách mạng. Người dân kiên trung đã góp một phần không nhỏ vào sự nghiệp đấu tranh của dân tộc. Trong trang sử đó, có nhiều nét son đáng chú ý.

dinh-thay-thiem (5)

Tháng 9/1945, Pháp tái chiếm nước ta. Năm 1946 ở Bình Thuận Pháp đã chiếm giữ các nơi trọng yếu, đầu năm 1947 chúng thực hiện âm mưu củng cố các vùng chiếm đóng. Dinh Thầy Thím là điểm chú ý trong kế hoạch của chúng. Do vị thế toạ lạc giữa một khu rừng già, nằm trong vùng căn cứ cách mạng, nên Dinh Thầy Thím trở thành cơ sở quan trọng cung cấp lương thực và thuốc men cho cách mạng. Đánh hơi được vai trò thiết thực của Dinh không những gắn với đời sống tín ngưỡng của nhân dân mà chủ yếu là phục vụ cho Việt Minh, nên Pháp có ý đồ lấy Dinh làm chỗ khống chế và cắt đứt liên lạc giữa nhân dân và Việt Minh. Trước tình hình đó, để đối phó với âm mưu của địch và góp phần phục vụ kháng chiến, nhân dân đã tháo gỡ các bộ phận kiến trúc chính của chính điện, võ ca, nhà tiền hiền theo chủ trương “Tiêu thổ kháng chiến”. Ngôi thờ tự mái ngói rêu phong, trong giờ phút quyết định, người Tam Tân không ngần ngại tháo dỡ nơi thiêng liêng nhất của làng tiêu thổ, theo cách mạng kháng chiến.

Trong kháng chiến chống Pháp, dân làng Tam Tân không những đẩy lùi tất cả các cuộc tiến công của địch, mà còn kiên cường xây dựng thành công căn cứ cách mạng. Trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn của mãnh đất bị bao vây tứ bề, người Tam Tân không tiếc sức người, sức của ủng hộ kháng chiến. Nhân dân tự nguyện đóng góp được 11 lượng vàng, 30.000kg gạo, để hưởng ứng lời kêu gọi của cách mạng. Đặc biệt trong năm 1947, hưởng ứng “Tuần lễ đồng”, nhân dân đã tự nguyện mang những vật dụng bằng đồng góp cho cách mạng đúc vũ khí. Chỉ sau vài ngày phát động, người Tam Tân đã ủng hộ 300kg đồng, trong đó có những cổ vật quý giá từ Dinh Thầy Thím. Đó là những lý do vì sao nguồn di tích động sản bằng đồng của Dinh Thầy Thím hiếm hơn so với những di tích khác. Song, nhân dân làng Tam Tân và  Dinh Thầy Thím có quyền tự hào về biểu hiện thiết thực lòng yêu nước của mình.

Kháng chiến thành công, trong muôn vàn khó khăn gian khổ, công việc lúc này là phải nhanh chóng xây dựng lại Dinh Thầy Thím. Nhiều vật dụng thất lạc, hư hỏng trong chiến tranh, các nguyên vật liệu ở địa phương không có sẵn… Bằng quyết tâm cao nhất, trong hai năm 1954 – 1955, Dinh Thầy Thím tập trung tài lực, vật lực của cả làng để tu bổ nhà võ ca, tiền hiền, chánh điện… Nhờ vậy, Dinh Thầy Thím càng khang trang hơn, các yếu tố nguyên gốc của di tích vẫn được bảo tồn cho các thế hệ sau chiêm ngưỡng.

Tưởng rằng người Tam Tân sẽ có thời gian xây dựng quê hương, xây dựng Dinh Thầy Thím ngày càng bề thế hơn, nhưng kẻ thù không cho họ làm điều đó. Từ căn cứ kháng chiến, đế quốc Mỹ và chính quyền tay sai đã biến Tam Tân thành trung tâm của quận lị mới. Chúng dùng lực lượng quân sự, công an, mật vụ thẳng tay đàn áp phong trào cách mạng. Trong đêm tối, lòng dân vẫn hướng về cách mạng. Dinh Thầy Thím trở thành nơi họp bàn việc lớn của những người yêu nước. Thông qua những lần cúng Dinh, ngày rằm và thường nhật, cán bộ cách mạng bí mật tiếp xúc và vận động nhân dân tiếp tục tham gia kháng chiến. Những người dân kiên trung dưới danh nghĩa đem gạo vào cúng cho Dinh, nhưng thực chất là để chuyển cho lực lượng cách mạng ở những khu rừng quanh đó.

Điều đặc biệt là trong giai đoạn này, việc tham gia các kỳ lễ hội không chỉ có dân riêng làng Tam Tân mà thu hút nhân dân trong cả thị xã La Gi và một số tỉnh lân cận. Quy mô lễ hội ngày càng lớn, uy danh của Thầy Thím càng lan xa, điều đó đồng nghĩa với việc ủng hộ cách mạng càng nhiều. Cũng như bọn thực dân trước đó, chính quyền tay sai Mỹ – Nguỵ luôn tìm cách huỷ hoại Dinh Thầy Thím. Dùng vũ lực là điều chúng không thể làm, ngăn cản lòng dân là điều chúng không có khả năng, cách duy nhất là lập một Dinh Thầy Thím khác để cô lập Dinh Thầy Thím hiện nay đang ở giữa rừng. Vào đầu thập niên 60 của thế kỷ XX, chúng cho dựng một Dinh Thầy Thím ở gần đồn Quân cảnh, cạnh sân vận động (Phường Tân Thiện, thị xã La Gi ngày nay). Đây quả là một đòn thâm độc của kẻ thù nhằm chuyển một số sinh hoạt tín ngưỡng lâu đời của nhân dân về trung tâm Tỉnh Bình Tuy (tỉnh cũ của huyện Hàm Tân dưới chế độ nguỵ quyền) cho dễ bề quản lý.

Từ đây, hội viên Dinh Thầy Thím có thêm một nhiệm vụ mới nữa là chống lại các luận điệu xuyên tạc, giải thích cho nhân dân trong làng và khách thập phương biết âm mưu của kẻ thù, nhằm biến Dinh Thầy Thím thành nơi hoang phế. Nhờ thế, Dinh Thầy Thím dù ở nơi hẻo lánh xa xôi, các kỳ lễ tế vẫn chật kín người, và từ đây Dinh Thầy Thím vẫn tiếp tục có điều kiện tiếp tế cho cách mạng.

30 năm, hai cuộc kháng chiến trường kỳ, Dinh Thầy Thím lập nên nhiều kỳ tích, thật hiếm hoi nơi nào trên cả nước, người dân dỡ cả đình làng tiêu thổ kháng chiến. Vì Tổ quốc họ không tiếc đến những di vật thiêng liêng của một làng. Trong điều kiện bị bao vây, cô lập họ vẫn kiên trung, phá vỡ thế trận kẻ thù đã giăng cho họ, tiếp tục tu bổ ngôi thờ tự của mình. Và, cao cả hơn, luôn tìm mọi cách để hướng về cách mạng. Điều đáng trân trọng là từ năm 1945 – 1975, dù thời thế thay đổi, chiến tranh tàn phá, khó khăn muôn vàn nhưng làng Tam Tân chưa bao giờ bỏ một kỳ tế thu nào của Thầy Thím. Trong những lúc khó khăn nhất không thể tổ chức lễ hội một cách quy mô, thì từng hội viên của Dinh Thầy Thím vẫn tự nấu nướng chuẩn bị lễ vật ở mỗi gia đình, rồi đến giờ họ rủ nhau gánh vào Dinh cúng kính rất nghiêm túc.

Như vậy, giai đoạn thứ hai của Dinh Thầy Thím kéo dài chỉ 30 năm, nhưng đây là giai đoạn thăng trầm. Nếu không có một tập thể Ban quản lý giỏi, tập thể hội viên kiên cường, thì Dinh Thầy Thím có thể bị san bằng trong thời Pháp chiếm đóng hoặc hoang phế dưới thời Mỹ nguỵ. Với tình cảm yêu nước nồng nàn, lòng thành kính dành cho Thầy Thím, các thế hệ tiếp tục có sự đóng góp để Dinh Thầy Thím bảo tồn được kiến trúc các bậc tiền bối để lại, phát triển lễ hội lên một tầm cao mới, một phạm vi rộng lớn nhất mà trong điều kiện lúc đó có thể làm được.

Đọc tiếp : Trang 1Trang 2Trang 3Trang 4Trang 5Trang 6Trang 7

Comments

comments